Als je artikelen leest over hechting of de ontwikkeling van je kindje, kom je gegarandeerd de term ‘sensitief responsief’ tegen. Maar wat is sensitief responsief nou eigenlijk? Dit betekent dat je de signalen van je kind snel en juist opmerkt (sensitief) en hier vervolgens gepast en liefdevol op reageert (responsief). Hierdoor leert je kind dat zijn behoeften er mogen zijn.
Uiteraard wil je als ouder altijd gepast en liefdevol reageren. Vroeger dachten we in de ontwikkelingspsychologie dat sensitief responsief reageren een belangrijke voorspeller was voor een veilige hechting. Een soort handleiding van actie-reactie die je jezelf kunt aanleren. Maar inmiddels weten we dat er iets is wat nog krachtiger is dan aangeleerd, sensitief reageren op gedrag. En dat is mentaliseren.
Van sensitief responsief naar mentaliseren!
Vroeger lag de nadruk op de buitenkant, op het zichtbare gedrag. Huilt het kind? Dan troost jij. Is het kind dwars? Jij begrenst. Maar als je sensitieve responsiviteit toepast als een aangeleerd kunstje, word je een soort opvoedrobot. Je doet aan de buitenkant wel het ‘juiste’, maar de emotionele verbinding ontbreekt. Een kind voelt dat feilloos aan.
Mentaliseren gaat een laag dieper. Het betekent dat je in staat bent om te kijken naar de binnenkant van je kind; naar de gevoelens, gedachten, behoeften en intenties achter het gedrag. En nog belangrijker: je kijkt ook naar wat er bij jou zelf van binnen gebeurt.
De inzichten laten zien dat het belangrijker is dat je probeert te begrijpen wat er in je kind omgaat, dan dat je altijd ‘perfect’ reageert. Een ouder die af en toe de plank misslaat (of wel 100 keer), maar oprecht nieuwsgierig blijft naar wat er in het kind omgaat, biedt een veel veiliger basis. Dit staat in contrast met een ouder die zonder emotionele verbinding braaf de opvoedregels volgt. Je kind wil namelijk niet dat je perfect bent, je kind wil zich gezien en begrepen voelen. Als jij kunt mentaliseren, mag je reactie best wel eens onhandig zijn. De intentie om te willen begrijpen is wat de veiligheid biedt.
Het mooie is dat deze twee begrippen sensitief responsief en mentaliseren heel dicht bij elkaar liggen. Als jij sensitief responsief reageert, ben je vaak al automatisch aan het mentaliseren. Op het moment dat jij denkt: ‘Goh, mijn kindje schreeuwt tegen me, maar is vast heel moe van de opvang’, kijk je al voorbij het gedrag naar de binnenkant. Je bent dan al aan het onderzoeken wat je kind nodig heeft. Je hoeft dus niets nieuws te leren; het helpt alleen om je er bewust van te zijn dat die oprechte nieuwsgierigheid de basis is van jullie verbinding.
'Je kunt beter 15 minuten per dag met 100% aandacht aanwezig zijn bij je kind, dan de hele dag zonder aandacht voor elkaar in dezelfde ruimte rond te lopen.'
Kwaliteit boven kwantiteit
Veel ouders voelen zich schuldig omdat ze het gevoel hebben dat ze de hele dag ‘aan’ moeten staan voor hun kind. Het gevolg? We zijn er wel fysiek, maar ondertussen draaien we op de automatische piloot. We checken onze telefoon of zijn in gedachte de to-do-lijst aan het afvinken tijdens het bouwen van een houten toren. Je bent er wel, maar je bent er eigenlijk niet.
De wetenschap vertelt: je kunt beter 15 minuten per dag met 100% aandacht aanwezig zijn bij je kind, dan de hele dag zonder aandacht voor elkaar in dezelfde ruimte rond te lopen. In die 15 minuten leg je je telefoon in een andere kamer, vergeet je de vaatwasser en zit je écht op de grond. Je kijkt, luistert, speelt mee en mentaliseert. Die korte, intense momenten en onverdeelde aandacht zijn de momenten waarin een kind volledig kan opladen De rest van de dag mag je dan ook met een gerust hart gewoon werken, de was doen, koken of een wijntje drinken op het terras.
Studio Nesting
Bij Studio Nesting geloven we: ‘Als een ouder zich gedragen voelt, kan een kind zich veilig ontwikkelen.’ Ouderschap is zoveel meer dan plannen, organiseren of het volgen van een strakke kalender. Het is een innerlijke wereld die vraagt om aandacht en reflectie. Wij zijn er voor jou als een betrokken sparringpartner. Niet om te vertellen hoe het moet, maar om op een fijne manier taal te geven aan jouw proces. Want wanneer je met compassie naar jezelf kunt kijken, in alle chaos, rust of vermoeidheid, creëer je de ultieme ruimte voor groei voor jou en je kindje.