Het jonge ouderschap gaat gepaard met oneindig veel vragen en gesprekken over slaap. Maar wat is slaap nou eigenlijk? Wat kun je van je kind verwachten? Wat zijn normale slaaptijden? En slaapt je kind eigenlijk wel zo slecht als je denkt?
Iedereen wil een kind dat van 19:00 tot 07:00 uur onafgebroken en zonder kik in zijn eigen bedje ligt. Dat is vaak ook de maatschappelijke verwachting. De baby ligt in bed, dus de avond voor volwassenen kan beginnen. Maar als we kijken naar de biologie van een kind, is een baby dan überhaupt wel in staat om zo lang onafgebroken door te slapen?
WAT IS DOORSLAPEN?
Medisch gezien spreekt men bij een baby van een paar maanden oud al van ‘doorslapen’ als er een blokje van 5 uur achter elkaar wordt geslapen, bijvoorbeeld van 23:00 tot 04:00 uur. Jonge kinderen hebben korte slaapcycli van 45 tot 60 minuten, slapen lichter, hebben een kleine maag én een grote behoefte aan emotionele nabijheid (co-regulatie). ‘s Nachts wakker worden is dus volkomen normaal.
Wat beïnvloedt de nacht?
Om te begrijpen hoe de nacht verloopt, is het goed om te kijken naar slaapdruk. Dat is de lichamelijke behoefte aan slaap die zich opbouwt terwijl je kind wakker is. Bij volwassenen bouwt die druk zich over 16 uur op, maar bij baby’s en jonge kinderen is de grens na 45 minuten tot een paar uur al bereikt.
Het opbouwen van voldoende slaapdruk gebeurt niet door je kindje simpelweg wakker te houden, maar door de wakkere tijd kwalitatief in te vullen. Gezonde slaapdruk ontstaat door een balans tussen beweging, mentale prikkels en veel natuurlijk daglicht overdag.
- Is de slaapdruk te laag bij het naar bed gaan? Dan ontstaat er strijd.
- Is de slaapdruk te hoog? Dan maakt het lijfje stresshormonen aan, wat leidt tot meer nachtelijk ontwaken en heel vroeg wakker worden.
"ONTWAAKMOMENTEN VERSCHUIVEN GELIJDELIJK NAARMATE HET BREIN EN DE MAAGCAPACOTEIT VAN JE KIND RIJPEN"
HOE VAAK WORDEN KINDEREN ‘S NACHTS WAKKER?
Biologisch gezien start de dag voor de meeste baby’s en jonge kinderen tussen 06:00 en 07:00 uur. Hoe vaak worden kinderen per nacht nu écht wakker? Het ‘normale’ aantal ontwaakmomenten verschuift geleidelijk naarmate het brein en de maagcapaciteit van je kind rijpen:
Leeftijd | Aantal dutjes | Wakkertijd | ‘s Nachts wakker | Reden | 0-3 maanden | 4 – 6 dutjes | 45-90 minuten | 3 tot 6 keer (of meer) | voeding en co-regulatie |
|---|---|---|---|---|
4-6 maanden | 3-4 dutjes | 1,5 -2,5 uur | 2 tot 4 keer | mede door de slaaptransitie |
7-12 maanden | 2-3 dutjes | 2,5 – 4 uur | 1 tot 3 keer | fysieke mijlpalen en verlatingsangst |
1-2 jaar | 1-2 dutjes | 5-6 uur | 0 tot 2 keer | tandjes, dromen, meer besef van autonomie |
2-4 jaar | 0-1 dutje | 6+ uur | 0 tot 1 keer | zindelijkheid, verwerking van de dag, nachtmerries |
4+ | 0 dutjes | 6+ uur | 0 tot 1 keer | zindelijkheid, verwerking van de dag, nachtmerries |
Volwassenen worden aan het einde van een slaapcyclus 3 tot 5 keer per nacht heel kort wakker. Het verschil met jonge kinderen is dat wij meteen weer doorslapen, terwijl een baby en een jong kind vaak hulp van een ander/ouder nodig heeft om het gevoel van veiligheid te herstellen.
Zelfde nachten, twee verschillende werkelijkheden
Neem de situatie van twee gezinnen met een baby van 7 maanden. Beide baby’s worden ‘s nachts exact drie keer wakker voor een korte voeding of een knuffel.
- Gezin A: de ouders verwachten dat nachtelijk ontwaken erbij hoort in het eerste jaar. De partner helpt mee en er is overdag ruimte voor een dutje. Moeder vertelt bij het consultatiebureau rustig: ‘Ja hoor, het slapen gaat prima.’
- Gezin B: de ouders horen om zich heen dat een baby van 7 maanden ‘moet’ doorslapen. Overdag zijn ze druk en is er geen ruimte voor een dutje. Exact dezelfde nacht voelt als een crisis: ‘Het is een drama, hij slaapt nog steeds niet door en ik zit er helemaal doorheen.’
Het ‘slaapprobleem’ zit vaak niet in de baby, maar in de combinatie van verwachtingen, biologische herstelcapaciteit en de hoeveelheid steun die je als ouder om je heen hebt.
Je eigen draagkracht
Wanneer je begrijpt dat je kindje biologisch gezien nog niet kan doorslapen, geeft dat direct rust. Je kunt de focus verleggen naar jouw eigen draagkracht: in plaats van de baby te willen ‘fixen’, ga je kijken naar hoe jij als ouder overdag en ‘s nachts meer steun en rust kunt organiseren.
Het vergroten van jouw draagkracht is niet alleen fijn voor jezelf, het heeft een rechtstreeks effect op de slaap van je kind. Dit heeft alles te maken met co-regulatie. Een baby kan zichzelf nog niet kalmeren en leunt daarvoor volledig op het zenuwstelsel van de ouder. Als je als ouder oververmoeid of gestrest bent, voelt je kind die spanning onbewust aan.
Zodra jouw eigen draagkracht stijgt en je meer rust ervaart:
- Straal je die kalmte uit tijdens het troosten: je kindje voelt zich sneller veilig en zakt daardoor gemakkelijker en sneller weer in slaap.
- Ontstaat er mentale ruimte: je hebt weer de energie en het geduld om een voorspelbaar avondritueel op te bouwen én dit consequent en rustig uit te voeren.
Studio nesting, doorslapen en gebroken nachten
Loop je vast in gebroken nachten of twijfel je aan jezelf? Studio Nesting denkt graag met je mee. We geven je heldere inzichten in de biologische slaapontwikkeling van je kind en kijken samen hoe jij als ouder je draagkracht vergroot. Want als jij weer rust ervaart, kun je je kindje met vertrouwen de nabijheid en geborgenheid bieden die het ’s nachts zo hard nodig heeft.