Als ouder van een baby hoor je waarschijnlijk de vraag aan de lopende band: ‘Slaapt hij al door?’ Veel ouders tobben in stilte, omringd door talloze goedbedoelde, maar vaak tegenstrijdige adviezen.
Slaapproblemen bij jonge kinderen worden door de omgeving nog te vaak gebagatelliseerd. ‘Het gaat vanzelf wel over’ of ‘Je moet gewoon wat harder zijn en hem laten huilen,’ zijn veelgehoorde opmerkingen. Maar wie urenlang, nacht na nacht, maanden achter elkaar naar een krijsende baby luistert, weet dat de realiteit anders is.
Het erkennen dat een slaapprobleem invloed heeft op het complete gezin, is een enorme eerste stap. Bewustwording zorgt ervoor dat we inzien dat lang niet iedere baby van nature slaapt als een roos. Ouders roepen een slecht slapende baby absoluut niet over zichzelf af.
Laten we beginnen met de biologische feiten. Puur om jou te ontlasten van elk schuldgevoel: biologisch gezien kan een pasgeboren baby nog helemaal niet doorslapen. Baby’s jonger dan zes maanden zijn er neurologisch, fysiek én mentaal simpelweg nog niet klaar voor. Slaap is een proces dat ontwikkeld moet worden en tijd nodig heeft. Pas vanaf een maand of zes kun je je baby heel rustig en actief gaan begeleiden in het ‘leren’ slapen.
De slaapgewoonten van een baby hangen daarnaast veel meer samen met het unieke temperament van je kindje dan met jouw manier van opvoeden. Het is een karaktertrek, geen weerspiegeling van jouw kwaliteiten als ouder.
Slapen kun je leren. Het is een vaardigheid, net als kruipen, lopen, praten, lezen en schrijven. En net als bij die andere mijlpalen gaat dit proces met vallen en opstaan. Er gaat tijd overheen. Wist je dat het gemiddeld tien tot twintig minuten duurt voordat een mens, zowel een baby als een volwassene, in slaap valt? Je kindje hoeft dus niet direct in een diepe slaap te zinken zodra je de kamer verlaat. Het is volkomen normaal als hij of zij even de tijd nodig heeft om de overgang naar dromenland te maken.
Met doorslapen bedoelen we het reguleren van de slaap en de nachten. Dit wil zeggen dat je baby het vermogen ontwikkelt om wakkere momenten in de nacht zelf te overbruggen, zonder dat daar direct hulp van jou of een langdurige huilbui bij komt kijken.
Dat je baby meerdere keren per nacht wakker wordt, is biologisch gezien volkomen normaal. Baby’s hebben in de eerste twee jaar een veel kortere slaapcyclus dan wij. Ook wij als volwassenen worden ‘s nachts een aantal keer heel kort wakker, alleen hebben wij geleerd hoe we direct weer verder moeten slapen. De volgende ochtend weten we dat niet eens meer.
Die vaardigheid mag jouw kindje nog in zijn eigen tempo aanleren. Als hij of zij dat kan, betekent het dat je kindje doorslaapt. Het is dus heel goed mogelijk dat je je baby ‘s nachts wel eens hoort rommelen, zachtjes pruttelen of draaien. Lukt het vervolgens om de overgang naar de volgende slaapcyclus zelf op te pakken?. Dan spreek je van doorslapen.
Het woord ‘regressie’ betekent letterlijk achteruitgang of terugval. Dat klinkt negatief, maar de wetenschap laat zien dat er bij een slaapregressie eigenlijk sprake is van een progressie: een enorme, prachtige sprong in de neurologische en fysieke opbouw van je baby. Deze progressie laat zich vooral zien op twee belangrijke vlakken in de ontwikkeling van je kindje.
Rond de leeftijd van vier maanden verandert de opbouw van de slaap van een baby permanent. Pasgeboren baby’s kennen eigenlijk maar twee slaapfasen: diepe slaap en REM-slaap. Rond de vier maanden ontwikkelt hun brein zich in sneltreinvaart en krijgt hun slaap dezelfde structuur als die van een volwassene.
De slaap bestaat dan uit vier verschillende fasen. Voortaan wisselt je baby elke 45 minuten van diepe naar lichte slaap. Tijdens die overgang worden ze heel even kort ‘wakker’ om de omgeving te checken (‘Ben ik nog veilig? Is mama of papa er nog?’). Deze gloednieuwe manier van slapen moet je kindje nog leren begrijpen. En daarom worden ze, in plaats van een korte check, vaak écht huilend wakker. Ze zijn simpelweg even gedesoriënteerd.
Wanneer een baby leert omrollen, tijgeren, kruipen of staan, draaien de hersenen overuren. Wetenschappelijk onderzoek met EEG-scans laat zien dat het brein van een baby tijdens deze motorische mijlpalen ‘s nachts een enorme activiteit vertoont. De hersenen zijn de nieuwe bewegingen in de slaap aan het oefenen. Je baby wordt wakker omdat zijn lijfje móét bewegen, of omdat zijn hoofdje simpelweg te ‘aan’ staat om de rust te vinden.
Als je baby ‘s nachts huilt tijdens een regressie, is dat geen manipulatie of ‘slecht gedrag’. Het is een biologische roep om co-regulatie. Het zenuwstelsel van je baby is overprikkeld door zijn eigen gigantische groei en heeft jouw rustige aanwezigheid, warme ademhaling en vertrouwde geur nodig om weer te kalmeren.
Natuurlijk is dat loodzwaar als je zelf al maanden niet hebt doorgeslapen. Je bent een mens, geen robot. Soms voel je frustratie of pure machteloosheid opkomen. Het is volkomen logisch dat je baby die spanning voelt. Dat is geen falen, dat is de realiteit van slaapgebrek. Het maakt je geen slechte ouder; het maakt je een menselijke ouder.
Wanneer je baby door die veranderde slaaparchitectuur plotseling elke 45 minuten wakker wordt, raak jij uitgeput. Je grijpt daarom, volledig terecht, naar wat op dat moment werkt om de nacht te overleven: je geeft extra voeding, wiegt je baby in je armen, of stopt er voor de tiende keer die nacht een speen in.
Hierdoor kunnen sterke slaapassociaties ontstaan. Een slaapassociatie is de specifieke, vertrouwde voorwaarde die een baby nodig heeft om in slaap te kunnen vallen. Als je baby gewend is om in jouw armen of aan de borst in slaap te vallen, dan is dat zijn veilige basis. Zodra hij na 45 minuten uit zijn diepe slaap komt en heel even kort wakker wordt om de omgeving te checken, merkt hij dat de situatie anders is dan toen hij in slaap viel. De warme armen zijn weg, de borst is weg. Het gevolg? Je baby schrikt wakker en roept om exact dezelfde geborgenheid om weer verder te kunnen reizen naar de volgende slaapfase.
Omdat deze gebroken nachten roofbouw plegen op je lichaam en geest, krijg je al snel het ouderwetse advies: ‘Je moet hem gewoon even laten huilen.’ Laat één ding heel duidelijk en liefdevol gezegd zijn: je baby urenlang overstuur in zijn eentje laten huilen in de hoop dat hij leert doorslapen, kan niet. Als een baby urenlang alleen aan het huilen is, raakt zijn prille stresssysteem overbelast. Een baby die na urenlang huilen uiteindelijk stil wordt en in slaap valt, doet dat niet omdat hij heeft geleerd hoe hij zelfstandig moet slapen. Hij stopt uit pure emotionele uitputting en een gevoel van onmacht. Dat is geen ‘leren slapen’.
Een slaapregressie is een periode waarin het brein van je kindje een prachtige, maar intense transformatie doormaakt. Het allerbelangrijkste wat je als ouder in deze fase kunt doen, is met mildheid naar de situatie kijken. Slaap is geen kwestie van een knop omzetten, een strak regime of een perfecte opvoedstijl. Het is een biologische vaardigheid die zich met de tijd, met vallen en opstaan, en met heel veel liefde en geduld ontwikkelt.
Voordat je met het slaapgedrag van je kindje aan de slag gaat, is het altijd belangrijk om eventuele medische oorzaken die het in- of doorslapen kunnen bemoeilijken (zoals reflux, krampjes of allergieën) uit te sluiten via een arts of het consultatiebureau. Dat geeft jou en je baby de belangrijkste basis en rust.
Een slaapregressie vraagt het uiterste van je energie en je incasseringsvermogen. Het is oké om er doorheen te zitten, om te huilen van vermoeidheid en om hulp te vragen. Je hoeft dit niet allemaal alleen te dragen. Bij Studio Nesting kijken wij naar het hele plaatje: de biologie, de ontwikkeling en het unieke temperament van jouw kindje, met alle ruimte voor jouw grenzen als ouder. Zit je nu midden in een slaapregressie en snak je naar een luisterend oor en een uurtje helder, liefdevol meedenken? Maak kennis met Studio Nesting.Â
Â
Ik nodig je uit om de Studio Nesting cursus te volgen of een Studio Nesting sessie te boeken.Â
