Wat is neuroceptie?
Neoroceptie is het volkomen onbewuste en automatische proces waarbij ons zenuwstelsel de omgeving, ons eigen lichaam en de interactie met anderen continu scant op signalen van veiligheid, gevaar of levensbedreiging. Je kunt neuroceptie zien als een interne, biologische radar die 24/7 aanstaat zonder dat we er bewust over hoeven na te denken. Voordat ons denkende brein überhaupt een situatie heeft geanalyseerd, heeft ons zenuwstelsel al besloten of we veilig zijn of dat we in de overlevingsstand moeten schieten (vechten, vluchten of bevriezen, of aanpassen/pleasen).
Dit gebeurt op drie niveaus:
- Binnenin ons lichaam, onze binnenwereld: hartslag, ademhaling, spierspanning en signalen uit onze organen.
- In de omgeving, onze buitenwereld: geluiden, verlichting, temperatuur en fysieke ruimtes.
- Tussen mensen: gezichtsuitdrukkingen, de toonhoogte van de stem, lichaamshouding en oogcontact.
In een ideale situatie stemt onze neuroceptieve radar nauwkeurig af op de werkelijkheid. Maar wanneer je in het verleden te maken hebt gehad met langdurige stress, kan deze radar ontregeld raken. Je zenuwstelsel heeft dan geleerd dat de wereld een onveilige plek is. Hierdoor kan je neuroceptie op ‘vals alarm’ blijven slaan. Je scant de omgeving dan met een verhoogde waakzaamheid en registreert neutrale of zelfs veilige situaties onbewust als gevaarlijk.
Omdat neuroceptie zich automatisch afspeelt, kun je dit proces niet simpelweg ‘wegdenken’ met logica. Om je interne radar weer goed af te stellen, moet je zenuwstelsel via het lichaam ervaren dat het echt veilig is. Dit kan door het ervaren van co-regulatie (samen kalmeren) en het beoefenen van zelfcompassie.
Neuroceptie en kinderen
Met name baby’s en jonge kinderen hebben een gevoelige neuroceptieve radar. Omdat hun eigen denkende brein en zelfregulatie nog volop in ontwikkeling zijn, leunt hun zenuwstelsel volledig op dat van de ouder. Je kind scant jouw zenuwstelsel continu op signalen van veiligheid.
Dit gebeurt niet via jouw gesproken woorden, maar via jouw lichaamstaal. De neuroceptie van je kind pikt de kleinste signalen op: de micro-expressies op je gezicht, de spierspanning in je armen als je je kind vasthoudt, en de toonhoogte van je stem. Als jouw zenuwstelsel stress of spanning vasthoudt, registreert de radar van je kind direct onveiligheid. Het zenuwstelsel van je kind reageert hierop door ook in de overlevingsstand te schieten, wat zich kan uiten in huilen, onrust of slechter slapen.
Het mooie hiervan is dat dit proces ook de andere kant op werkt. Wanneer jij leert om eerst je eigen zenuwstelsel te kalmeren, straal jij veiligheid uit. De neuroceptie van je kind registreert dit onbewust en ontspant direct mee.
Studio Nesting
Wil je meer te weten komen over neuroceptie en hoe dit tussen jou en je kindje werkt? Maak kennis met Studio Nesting!