Je hebt je voorgenomen om vandaag echt even de tijd te nemen voor je kind. Telefoon weg, speelgoed op de grond en spelen maar! Na drie minuten merk je dat de onrust toeslaat. Je bent in gedachten alweer bezig met de was of je werkmail en je kind luistert niet naar jouw spelideeën.
Voor je het weet eindigt het ‘gezellige’ samenspel in een driftbui of met een hoop frustratie aan beide kanten. Herkenbaar? Je bent absoluut niet de enige. Veel ouders ervaren spelen met hun kind onbewust als een ‘moetje’ of een taak die energie kost in plaats van dat het energie oplevert.
Waarom loopt samen spelen soms zo moeizaam?
Als volwassenen zijn we geprogrammeerd om efficiënt en doelgericht te denken. We willen bouwen, oplossen, leren of ergens naartoe werken. Wanneer we met ons kind op het speelkleed gaan zitten om te gaan samenspelen, nemen we deze volwassen mindset onbewust mee. We gaan het spel sturen. We zeggen dingen als: ‘Zet die blauwe auto nou eens in de garage’ of ‘Zullen we een mooie hoge toren bouwen van de blokken?’ Hoewel dit heel lief bedoeld is, gebeurt er op dat moment iets tussen jou en je kind: je haalt je kind uit zijn eigen spel. Kinderen spelen niet om een resultaat te behalen. Zij spelen om te verwerken, te ontdekken en in het hier en nu te zijn.
De verbinding verbreekt
Zodra jij de leiding neemt, stopt het kind met het uiten van zijn eigen binnenwereld. Het spel wordt een prestatie. Je kind voelt de subtiele druk van jouw verwachtingen. Dit kan leiden tot weerstand (dwarsliggen, spullen omgooien) of juist tot passiviteit (het kind stopt met spelen of trekt zich terug). En deze weerstand leidt tot frustratie bij jou en je kind.
'Je hoeft alleen maar op de grond te zitten en niks te doen!'
Stel je voor: de vierjarige Noah zit op de grond met een mand vol plastic boerderijdieren. Zijn moeder, Sanne, komt erbij zitten. Ze wil graag contact maken en pakt een koe. ‘Kijk Noah, de koe zegt boe!’ ‘Zullen we de koe in de stal zetten?’ vraagt ze enthousiast. Noah reageert niet en pakt een dinosaurus, die hij hard op de koe laat stampen. ‘Nee, niet doen, dat is zielig voor de koe’, corrigeert Sanne. ‘Dino’s horen niet op de boerderij. Laten we ze netjes sorteren.’ Noah zucht, gooit de dinosaurus door de kamer en loopt weg om op de bank met een kussen te gaan slaan. Sanne blijft achter met een gevoel van afwijzing en vermoeidheid: ‘Ik probeer gezellig te spelen, maar hij wil gewoon niet’.
Wat ging hier mis?
Sanne speelde met haar eigen ideeën, niet met Noah. Noah probeerde via de dinosaurus waarschijnlijk wat spanning van de dag te ontladen. Door zijn spel te corrigeren en te structureren, voelde Noah zich niet begrepen.
Hoe je goed wordt in samenspelen — zonder er iets voor te doen
De sleutel tot samenspel ligt in het loslaten van de controle. Je hoeft alleen maar op de grond te zitten en niks te doen! Je hoeft je kind niet te entertainen. Je hoeft geen clown, leraar of regisseur te zijn. Het enige wat je hoeft te doen is aanwezig zijn, vertragen en de leiding volledig bij je kind leggen.
Dit betekent dat je letterlijk op de grond gaat zitten en eerst alleen maar hoeft te kijken en te bedenken wat je kind aan het spelen is. Je observeert wat je kind doet, zonder direct in te grijpen. Je wacht rustig af tot je kind je uitnodigt om mee te doen, of dat nu met een blik, een handreiking of een woord is. Pas daarna stap je in het spel, maar wel als ‘volger’. Je volgt het tempo van je kind, doet mee met wat het doet en laat je eigen agenda los.
Waarom samenspelen magisch is
Wanneer je leert om naar het spel van je kind te kijken en simpelweg te volgen, verandert de hele dynamiek in huis. Dit klinkt te mooi om waar te zijn, maar toch is het echt zo! Ik heb dit simpele trucje keer op keer toegepast bij gezinnen en elke keer met hetzelfde fantastische resultaat! Als je nog niet overtuigd bent, geef ik je vijf redenen waarom het echt magisch is!
Reden 1: het ontlast jou Je hoeft helemaal niets te bedenken. Je hoeft niet creatief te zijn, geen verhalen op te hangen en geen torens te ontwerpen. Je mag simpelweg ‘zijn’. Dit haalt de druk van de ketel en geeft jouw volwassen brein de ruimte om te vertragen en tot rust te komen.
Reden 2: het is de ultieme vorm van ontspannen van jou en van jouw kind! Wanneer jij met al je aandacht aanwezig bent zonder verborgen agenda, straalt jouw zenuwstelsel veiligheid uit. Je kind pikt dit op. Dit helpt om je kind te ontspannen. Je kind voelt zich echt gezien. En wat mooi is: dit werkt over en weer. Jij wordt nog ontspannender van je ontspannen kind en vice versa.
Reden 3: je kind voelt zich echt gezien. Door het spel van je kind te volgen en subtiel te spiegelen (bijvoorbeeld door dezelfde geluidjes te maken of dezelfde beweging te herhalen), geef je je kind de boodschap: ‘Wat jij doet en hoe jij de wereld ervaart, is belangrijk en waardevol.’ Dit is enorm belangrijk voor de emotionele veiligheid van je kind. Het kind leert vertrouwen op eigen initiatief, creativiteit en probleemoplossend vermogen.
Reden 4: het geeft je kijkje in de binnenwereld van je kind. Kinderen kunnen hun emoties, stress of ervaringen vaak nog niet in woorden uitdrukken. In hun spel doen ze dat wel. Door te observeren en te volgen, ga je patronen herkennen. Je ziet waar je kind mee worstelt, wat het probeert te verwerken en waar het behoefte aan heeft.
Reden 5: het bouwt de fundering voor sociaal-emotionele groei. Een kind ontwikkelt zich stapsgewijs. Het begint bij regulatie en gedeelde aandacht: kan je kind zich ontspannen en samen met jou ergens op focussen? Door te volgen in plaats van te sturen, help je je kind deze eerste essentiële ontwikkelingsstappen te verstevigen. Pas als een kind zich veilig voelt in het contact, ontstaat er ruimte voor complexere vaardigheden zoals communiceren, logisch denken en inlevingsvermogen. Tien of vijftien minuten per dag met je kind op de grond zitten en hun bewegingen volgen, creëert samenspel en een verbinding waar je kind (en jij!) heel lang op kan teren.
Studio Nesting
Vind je het lastig om de controle los te laten op het speelkleed? Merk je dat je snel afgedwaald bent met je gedachten, of dat je direct in de ‘actiestand’ of juist in de ‘automatische piloot’ schiet als je op de grond gaat zitten om samen te spelen? Dat is volkomen logisch en heel menselijk. Spelen en aanwezig zijn vraagt een gereguleerde ouder. Wil je hier meer over weten? Ontdek Studio Nesting!