Wat is de sociaal-emotionele ontwikkeling?
Hoewel we deze woorden vaak in één adem noemen, bestaat de sociaal-emotionele ontwikkeling uit twee verschillende processen die elkaar constant beïnvloeden:
- De sociale ontwikkeling gaat over de relatie met de buitenwereld. Hoe maakt je kind contact met anderen? Leert het samenwerken, rekening houden met de ander en begrijpt het de ongeschreven sociale regels?
- De emotionele ontwikkeling gaat over de relatie met de binnenwereld. Hoe leert je kind zijn eigen gevoelens (zoals angst, blijdschap, boosheid of jaloezie) herkennen, begrijpen en reguleren?
De bekende psychiater Anton Došen liet zien dat de emotionele ontwikkeling de absolute basis is. Pas als een kind zijn eigen binnenwereld een beetje kan begrijpen en reguleren, heeft het de emotionele ademruimte om sociaal gedrag te vertonen. Binnen de sociaal-emotionele ontwikkeling is emotionele groei dus de motor achter sociale vaardigheden.
Sociaal-emotionele ontwikkeling: een voorbeeld
Je bent in een speeltuin. Jouw kindje is met de graafmachine aan het spelen, een ander kindje wil er ook graag mee gaan spelen.
- Wat zie je? Je peuter klampt zich vast aan de graafmachine, duwt het andere kindje weg en roept: ‘Nee, van mij!’ Sociaal gezien is je kind nog niet toe aan ‘delen’.
- Wat gebeurt er? Je kind wordt overspoeld door een intense angst om de controle of het speelgoed te verliezen. Omdat het emotionele brein nog niet ver genoeg ontwikkeld is om die spanning te kalmeren, schiet het direct in de overlevingsmodus (vechten/duwen).
Als ouder zijn we vaak geneigd om sociaal gedrag te eisen. ‘Je moet nu lief delen!’ commanderen we op zo’n moment. Dit terwijl je kind op dat moment emotioneel gezien simpelweg de rust niet in zijn lijf heeft om te kunnen delen. De kunst is om eerst te bouwen aan de emotionele basis, voordat je sociaal gedrag verwacht.
Erken eerst het gevoel van je kind: ‘Je vindt het spannend om de graafmachine af te geven, hè?’. Pas wanneer je kind zich begrepen voelt, ontstaat er in het brein weer ruimte om de sociale stap te zetten. Zo help je jouw kind stap voor stap vooruit in een gezonde sociaal-emotionele ontwikkeling.
Studio Nesting
Hoe interessant is het om te leren over de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind? Hierbij stilstaan levert direct meer begrip op voor het soms lastige, maar vaak ook grappige gedrag van je kind. Je kunt het gedrag beter plaatsen, wat je uiteindelijk meer energie en nóg meer plezier in het ouderschap oplevert. Zo bouw je aan een fundament waar je kind de rest van zijn leven profijt van heeft, terwijl je tegelijkertijd zorgt voor rust en gezelligheid in huis.
Wil je op een positieve en laagdrempelige manier meer te weten komen over de sociaal-emotionele ontwikkeling van je kind? Je bent van harte welkom bij Studio Nesting!